ΤΟ ΣΠΗΛΑΙΟ ΤΗΣ ΜΕΛΑΙΝΑΣ ΔΗΜΗΤΡΑΣ ΚΑΙ Η ΑΡΧΑΙΑ ΦΕΝΕΟΣ

Οι συνηθισμένες αφηγήσεις της θεάς Δήμητρας περνάνε από την αρπαγή της Περσεφόνης κατευθείαν  στην απόσυρση της θεάς στην Ελευσίνα. Ωστόσο η Δήμητρα λατρεύτηκε σημαντικά και από τους Αρκάδες, άνθρωποι που παρέμειναν κυνηγοί και συλλέκτες αρκετά ύστερες εποχές.

Ο μύθος που αναφέρουν οι Αρκάδες λέει πως, η θεά Δήμητρα μετά από την τελειωτική εξαφάνιση της Κόρης της, αποσύρεται σε μια σπηλιά. Εκεί παραμένει κρυμμένη και κρατά το πένθος της, αφήνοντας τη γη άγονη και τους ανθρώπους να τους θερίζει ο λιμός. Οι θεοί ανησυχούν για το μέλλον των ανθρώπων και προσπαθούν χωρίς αποτέλεσμα να βρουν την κρυψώνα της Δήμητρας. Αργότερα ο θεός Πάνας ανακαλύπτει τον τόπο διαμονής της και δίνει την πληροφορία στον Δία.

Η σπηλιά στην οποία διέμενε η θεά της γεωργίας, της αφιερώθηκε από τους κατοίκους της Φιγαλίας. Εκεί υπήρχε ένα ξόανο, που απεικόνιζε την θεά καθισμένη σε ένα βράχο και ντυμένη στα μαύρα μέχρι τους αστραγάλους, με σώμα γυναικείο, κεφάλι αλόγου και μαλλιά αλογότριχες, φίδια και άλλα ζώα. Από εκεί πήρε και το προσωνύμιο ''μέλαινα''. Το ξόανο αντικαταστάθηκε αργότερα με ένα μπρούτζινο που, όπως και το πρώτο βαστούσε στα χέρια ένα δελφίνι και ένα περιστέρι.

Παυσανίας VIII,42.1-3

Στην περιοχή της αρχαίας Κορίνθου, στην πόλη Φενεός, η Δήμητρα θα παραχωρήσει στους κατοίκους της όλα τα όσπρια, εκτός από τα φασόλια, επειδή την δέχτηκαν φιλόξενα. Οι κάτοικοι του Φενεού είχαν ένα τόπο ιερό αφιερωμένο στην Ελευσίνια Δήμητρα, όπου πραγματοποιούσαν λατρείες που είχαν σχέση με αυτές της Ελευσίνας και στις οποίες τους είχε μυήσει ένας εγγονός του Ευμόλπου, που ονομαζόταν Νάος. Κατά την διάρκεια του μεγάλου ετήσιου εορτασμού, διάβαζαν στα αυτιά των μυημένων κάποια κείμενα σχετικά με τα μυστήρια που τα φύλαγαν θαμμένα κάτω από δυο ιερές πέτρες και χόρευαν χτυπώντας με ραβδιά τους κατοίκους του Κάτω Κόσμου. Από την άλλη μεριά, η μη παραχώρηση των φασολιών στους ανθρώπους εξηγείται στις ορφικο-πυθαγορικές δοξασίες, όπου πιστεύεται ότι είχαν σχέση με χθόνιες θεότητες.

Παυσανίας I 37.4 και VIII 15. 1-3

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ »

Η ΑΘΗΝΆ , ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΗΣ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ

      Η  θεά Αθηνά είναι άμεσα συνδεδεμένη με την Αθήνα, την πόλη την οποία φέρει το όνομα της. η παρουσία της ως όνομα ως παράδοση και ως καλλιτεχνική παράσταση κυριαρχεί στο κέντρο της πόλης που από την αρχαιότητα είναι η Ακρόπολη. Στην ζωή των αρχαίων η Αθηνά προστάτευε ότι είχε σχέση με τον πολιτισμό, την σοφία και τις τέχνες.

     Στην παρούσα εφαρμογή παρουσιάζεται μια επιλογή από εκθέματα του Μουσείου της Ακρόπολης που απεικονίζουν την θεά Αθηνά.

ΜΠΕΣ ΜΕΣΑ ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΗΣ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ »

ΕΛΛΗΝΙΚΟΙ ΤΟΠΟΙ ΛΑΤΡΕΙΑΣ ΤΟΥ ΘΕΟΥ ΠΟΣΕΙΔΩΝΑ

Στις λαϊκές δοξασίες των ψαράδων και των ναυτικών μεγάλη θέση έχουν οι θαλάσσιες θεότητες. Όταν πήρε ο Δίας την εξουσία, ο Ποσειδώνας ανέλαβε την κυριαρχία του υγρού στοιχείου. Το όνομα Ποσειδών (Ποτίδας = Ποσίδης, Ποσειδάων = Ποτείδάν) σημαίνει ο «κύριος των νερών».

Ο Ποσειδώνας σαν νεότερος αδερφός του Δία, θα είναι πάντα υποταγμένος στην δύναμη του μεγαλύτερου αδερφού του. Μερικές φορές προσπαθεί να αντισταθεί, είναι υποχρεωμένος όμως στο τέλος πάντα να υποχωρεί.

ΜΑΝΤΙΝΕΙΑ. ΚΡΗΝΗ ΤΗΣ ΑΡΝΗΣ

Στην Μαντινεία θα γεννηθεί ο Ποσειδώνας, από τα σπλάχνα της Ρέας. Ο Κρόνος φοβούμενος μην χάσει την εξουσία από κάποιο παιδί του, τα καταβροχθίζει μετά την γέννα τους. Η Ρέα αποφασίζει να σώσει τον Ποσειδώνα, κρύβοντας τον σε ένα κοπάδι προβάτων, σε μια πηγή που την έλεγαν άρνα, δηλαδή πηγή των προβάτων. Στην συνέχεια ανακοινώνει στον Κρόνο πως γέννησε ένα πουλάρι και του το προσφέρει να το καταπιεί, ξεγελώντας τον, πως είναι το παιδί που μόλις γεννήθηκε. Η ιστορία έχει και αυτή την μορφή: η Ρέα παραδίδει το βρέφος σε μια Νύμφη να το φυλάει. Όταν ο Κρόνος μαθαίνει πως το παιδί ζεί, ζητάει από την νύμφη να του το παραδώσει. Αυτή αρνείται πως έχει το παιδί του και από τότε η Νύμφη ονομάστηκε Άρνα, από το ρήμα «αρνούμαι».

Λέγεται πάλι πως η Ρέα είχε κρύψει τον νεογέννητο Ποσειδώνα μέσα σε ένα κοπάδι αλόγων. Το άλογο θα γίνει το αγαπημένο ζώο του θεού και θα συνδεθεί στενά με τις λατρευτικές τελετές του. Στην Αρκαδία μάλιστα θα του δοθεί και το προσωνύμιο «Ίππιος».

Στον Ποσειδώνα «Ίππιο» αναφέρεται και ο Παυσανίας. Γράφει πως τον είδε στην Ρηνεία (νησάκι δίπλα στην Δήλο), αγνοούμε όμως πως ήταν ακριβώς.

ΡΟΔΟΣ

Η Ρέα φέρνει τον νεογέννητο Ποσειδώνα για ασφάλεια στους Τελχίνες. Οι Τελχίνες ήταν  πολυτεχνίτες και χθόνιοι κάτοικοι της Ρόδου. Εκεί αναλαμβάνει να το θηλάζει η κόρη του Ωκεανού, η Καφείρα και μαζί με τους Τελχίνες θα γίνουν αργότερα η ακολουθία του θεού. Δεν γνωρίζουμε εάν του δίδαξαν την τέχνη τους, ξέρουμε μόνο πως αυτοί κατασκεύασαν την τρίαινα του. Με αυτήν άλλοτε ταράζει την θάλασσα και δημιουργεί σεισμούς ή νησιά και άλλοτε σκίζει τα βουνά στα δύο για να περάσουν οι ποτάμιοι θεοί.

Ο Ποσειδώνας αργότερα θα ερωτευτεί την Αλία, την «θεά της θάλασσας» και θα κάνει μαζί της έξι γιούς και μια κόρη, την Ρόδη, από όπου και πήρε το όνομα της το νησί. Για την Ρόδη θα ακούσουμε σε άλλες νησιώτικες περιοχές πως είχε μητέρα την Αμφιτρίτη.

Ν.ΛΑΚΩΝΙΑΣ.  ΑΙΓΑΙΣ

       Η κατοικία του Ποσειδώνα βρισκόταν στα φωτεινά βάθη των νερών, στις Αιγές. Στην 13^η ωδή της Ιλιάδας, ο Ποσειδώνας που βρισκόταν στις κορυφές της Σαμοθράκης και θαύμαζε τις μάχες που γίνονταν κάτω από τα τείχη της Τροίας, ξαφνικά εγκαταλείπει το παρατηρητήριο του, κάνει τέσσερα βήματα και φτάνει στις Αιγές. Μέσα στα βάθη της θάλασσας βρίσκεται το απόρθητο παλάτι του, που αστράφτει από χρυσάφι.

Να σημειώσουμε πως πολλές παραθαλάσσιες περιοχές διεκδικούσαν την θεϊκή διαμονή του. Μερικές από αυτές ήταν η ακτή της Αχαΐας και η Αιολίδα, απέναντι από την Λέσβο. Το όνομα της πόλης Αιγίου στον Κορινθιακό κόλπο, το νησί της Αίγινας και το Αιγαίο Πέλαγος, δεν έχουν άλλη έννοια παρά εκφράζουν την ορμητική κίνηση των κυμάτων.

Ο Ποσειδώνας θα χρειαστεί και μια σύζυγο στο πλευρό του, όπως ο Δίας. Κάποτε θα αγαπήσει μια Νηρηίδα, την όμορφη Θέτιδα, την οποία την διεκδικεί και ο Δίας. Ο χρησμός όμως που δίνει η θεά Θέμιδα αποθαρρύνει και τους δυο θεούς. Ο χρησμός λέει πως, όποιος παντρευτεί την Θέτιδα θα αποκτήσει γιο, που θα είναι ανώτερος από τον πατέρα του. Έτσι αποφασίζουν και οι δυο να σταματήσουν να την διεκδικούν και να την παντρέψουν με έναν θνητό.

Ν.ΑΧΑΙΑΣ.   ΕΛΙΚΗ

Οι κάτοικοι της Ελίκης διεκδικούσαν τον τόπο διαμονής του Ποσειδώνα. Η Ελίκη ήταν μια πόλη στην ακρογιαλιά της Αχαΐας, που καταστράφηκε δύο χρόνια πριν από την μάχη των Λεύκτρων, από έναν θαλασσινό ανεμοστρόβιλο, συνοδευόμενο από σεισμό.

Η ετυμολογία του ονόματος της πόλης όπως εκείνη των Αιγών εκφράζει το κύμα που ελίσσεται αφρίζοντας όταν διώχνεται από τους βράχους, που πάνω τους χτυπάει. Το επίθετο που έδιναν στον Ποσειδώνα ήταν «Ελικώνιος».

ΝΑΞΟΣ

Περνώντας από το νησί ο Ποσειδώνας, θα ερωτευτεί την μητέρα των Νηρηίδων, την όμορφη Αμφιτρίτη, που χόρευε με τις άλλες Νηρηίδες. Ο θεός γοητευμένος από την ομορφιά της θα αρχίσει να την καταδιώκει. Η Αμφιτρίτη θα καταφύγει στην άκρη της γης για να κρυφτεί, στον Άτλαντα. Τα δελφίνια όμως που είναι ακόλουθοι του θεού, θα του αποκαλύψουν που έχει η Αμφιτρίτη την κρυψώνα της. Ένα μάλιστα από αυτά ο Δέλφινος, θα τον βοηθήσει να την πάρει γυναίκα του. σαν ανταμοιβή για αυτή του την πράξη θα τον ανεβάσει στον ουρανό, ανάμεσα στα αστέρια.

Με την ένωση τους ο Ποσειδώνας θα καταφέρει να εδραιώσει την κυριαρχία του στην θάλασσα. Στην γαμήλια πομπή  θα εμφανιστούν νύμφες, θαλάσσια ζώα, τέρατα, άλογα ταύροι, κριάρια, τίγρεις και ελάφια. Μαζί θα αποκτήσουν  τα παιδιά Τρίτωνα και την θεά Ρόδη.

ΟΓΚΕΙΟ

Οι καταβόθρες της περιοχής προσφέρουν ένα υπέροχο θέαμα, σε όσους τις αντικρίζουν. Οι κάτοικοι της περιοχής, που εντυπωσιάζονται από την βία που ασκεί το νερό στην γη, φαντάζονται το πάθος που κυριεύει τον Ποσειδώνας για την θεά Δήμητρα. Το όνομα άλλωστε του Ποσειδώνα –Ποτί-δας (Δα = αρχαία ονομασία της Γα, Γαίας) φανερώνει την σχέση του νερού με τη γη.

Έλεγαν πως ο Ποσειδώνας ερωτεύτηκε την Δήμητρα και άρχισε να την καταδιώκει, ενώ αυτή έψαχνε την χαμένη της κόρη. Η Δήμητρα για να σωθεί, μεταμορφώθηκε σε φοράδα και κρύφτηκε στο κοπάδι αλόγων του βασιλιά Ονκίου, που έβοσκε δίπλα στο ποτάμι. Ο Ποσειδώνα πήρε την μορφή του αλόγου και έσμιξε μαζί της. Από την ένωση αυτή γεννήθηκε ένα περίφημο άτι με μαύρη χαίτη ο Αρίωνας και ένα κορίτσι που το όνομα του δεν επιτρέπεται να ακουστεί έξω από τα Μυστήρια. Άλλοι λένε πάλι πως ο Ποσειδώνας γέννησε τον Αρίωνα με μια Άρπυια.

ΑΡΓΟΣ

Η Αργολίδα είναι μια χώρα στεγνή από νερά. Ο Ποσειδώνας είχε επιβάλει στην περιοχή βαριά τιμωρία. Κάποτε το βασίλειο του Άργους διεκδικούσαν να το προστατέψουν ο Ποσειδώνας με την θεά Ήρα. Οι δύο θεότητες πρόσετρεξαν στους ποταμούς Ίναχο, Αστερίωνα και Κηφισό για να αποφασίσουν ποιος θα προστατέψει την πόλη. Η ετυμηγορία των ποταμών είχε ευνοήσει την Ήρα και ο Ποσειδώνας εξοργισμένος τιμώρησε τους ποταμούς αποτραβώντας τα νερά τους, με αποτέλεσμα να ρέει το νερό τους μόνο όταν εκείνος αποφασίσει να ρίξει βροχή.

Όταν ο Δαναός θα φτάσει στην Αργολίδα, μας λέει στην αφήγηση του ο Απολλόδωρος, θα βρει μια χώρα ολότελα αποξηραμένη από την οργή του θεού. Τότε θα στείλει τις κόρες τους σε διάφορες κατευθύνσεις, για να βρούν νερού. Μια από τις κόρες του η Αμυμώνη, θα συναντήσει στον δρόμο της ένα ελάφι και θα θελήσει να το τοξεύσει. Στην προσπάθεια της αυτή, θα χτυπήσει κατά λάθος έναν Σάτυρο, που ξάπλωνε κάτω από ένα δέντρο και θα τον ξυπνήσει. Ο Σάτυρος θα αρχίσει να την καταδιώκει για να την βιάσει. Εκείνη την στιγμή θα εμφανιστεί ο Ποσειδώνας για να την σώσει. Ο θεός κατακτάει την αγάπη της παρθένας Αμυμώνης και σαν αντάλλαγμα θα της υποδείξει που βρίσκεται η πηγή της Λέρνας.

Η αφήγηση του Υγίνου μας λέει πως η Αμυμώνη εξαντλημένη από την αναζήτηση, ξαποσταίνει κάτω από ένα δέντρο και αποκοιμιέται. Τότε της επιτέθηκε ένας Σάτυρος, που θέλησε να την βιάσει. Εκείνη την στιγμή επεμβαίνει ο Ποσειδώνας και με την τρίαινα του προσπαθεί να τον πετύχει. Η τρίαινα όμως δεν βρίσκει τον στόχο της και χτυπάει πάνω σε έναν  βράχο. Όταν την τράβηξε ο Ποσειδώνας άρχισαν να αναβλύζουν τρία νάματα νερού, που γίνονται η  πηγή της Λέρνας. Το όνομα Αμυμώνη ή αμώμη εκφράζει την αστείρευτη πηγή.

Το άλογο στην Αργολίδα που είναι αφιερωμένο στον Ποσειδώνα, παίζει σπουδαίο ρόλο στις λατρευτικές τελετές. Ένα ιερό βάραθρό που υπήρχε στην περιοχή, πίστευαν πως επικοινωνούσε με την θάλασσα. Μέσα σε αυτό έριχναν οι κάτοικοι της περιοχής χαλιναγωγημένα άλογα, προσφορά στον Ποσειδώνα. Ο μύθος του Αρίωνα, του εξαίσιου αλόγου του Άδραστου, αναφέρεται στην ίδια ιδέα.

ΑΘΗΝΑΙ. ΕΡΕΧΘΕΙΟΝ

Στην Ακρόπολη των Αθηνών ο Ποσειδώνας θα αναμετρηθεί με την Αθηνά, για την προστασία της πόλης. Νικητής θα βγεί όποιος προσφέρει στην πόλη το πιο χρήσιμο αγαθό.

Ο Ποσειδώνας φτάνει στην Ακρόπολη και χτυπάει με την τρίαινα του το έδαφος. Στο σημείο εκείνο δημιουργεί μια πηγή με θαλασσινό νερό. Στην συνέχεια η Αθηνά μπροστά στον βασιλιά Κέκροπα κάνει να φυτρώσει ένα ελαιόδεντρο. Ακολουθεί μια διαμάχη ανάμεσα στους δυο θεούς και ο Δίας αφήνει τους υπόλοιπους θεούς να αποφανθούν. Η ετυμηγορία είναι υπέρ της Αθηνάς, η οποία δίνει και το όνομα της στην πόλη. Εξοργισμένος τότε ο Ποσειδώνας, πλημμυρίζει το λεκανοπέδιο της Αττικής με νερό.

Ο Βιργίλιος στην αρχή των «Γεωργικών», αναφέρει πως ο θεός για την διεκδίκηση της πόλης χτύπησε με την τρίαινα του τον βράχο και βγήκε από την γη ένα άλογο που σπάραζε.

ΑΤΤΙΚΗ.  ΤΡΟΙΖΗΝΑ

Ο Ποσειδώνας όπως και στην Αθήνα θα διεκδικήσει την προστασία του βασιλείου από την Αθηνά. Ο Δίας με εντολή του θα δώσει συμβιβαστική λύση και το βασίλειο θα τεθεί υπό την προστασία και των δυο θεοτήτων.

Ο Ποσειδώνας δεν είναι μόνο θεός της θάλασσας, αλλά όλων των νερών, που γονιμοποιούν την γη. Η ένωση του νερού με την γη, εκφράζεται στην μυθολογική γλώσσα με έρωτες που είχε ο θεός με Νύμφες και με θυγατέρες μυθικών προσώπων. Ο πρώτος κάτοικος της περιοχής ο Όρος, είχε μια κόρη που ονομαζόταν Ληίς. Η Ληίδα, που σημαίνει η καλλιεργημένη γη, θα γονιμοποιηθεί από τον Ποσειδώνα και θα φέρει στο κόσμο τον Άλθηπο, δηλαδή τον τροφικό καρπό.

Στην Τροιζήνα ο Ποσειδώνας θα πραγματοποιήσει μια από τις τρείς ευχές του γιου του Θησέα, κατά του Ιππόλυτου. Ο Θησέας πιστεύοντας πως ο Ιππόλυτος έχει πλαγιάσει με την μητέρα του την Φαίδρα, θα ζητήσει να θανατωθεί ο γιος του. Μια μέρα που ο Ιππόλυτος θα ξεκινήσει να πάει στην Επίδαυρο με την άμαξα του, θα περάσει από την ακτή του Σαρωνικού Κόλπου. Ο  Ποσειδώνας θα προκαλέσει έναν σεισμό και μια φουρτούνα στην θάλασσα. Από το κύμα θα ξεπηδήσει ένας ταύρος και τα άλογα θα αφηνιάσουν. Ο ηνίοχος θα χάσει τον έλεγχο της άμαξας και θα καταπλακωθεί από αυτήν, βρίσκοντας μοιραίο θάνατο.

Κοντά στην Τροιζίνα υπήρχε ένας ναός αφιερωμένος στον Ποσειδώνα, που τον τιμούσαν με το όνομα  «φυτάλμιος», δηλαδή ο τροφοδότης των φυτών. Όταν ο θεός οργιζόταν με τους κατοίκους έκανε όλες τις σπορές άγονες, διοχετεύοντας αλμυρό νερό στην περιοχή. Οι κάτοικοι για να τον εξευμενίσουν έκαναν θυσίες και μαλάκωναν τον θυμό του. Τότε ο θεός αποτραβούσε το αλμυρό νερό και φούντωνε στην θέση του μια θαυμαστή φυτεία.

ΑΘΗΝΑ. ΚΟΛΩΝΟΣ

Ο Ποσειδώνας  φτάνοντας στον Κολωνό της Αττικής λένε πως αποκοιμήθηκε πάνω σε έναν βράχο. Στον ύπνο του εκσπερμάτωσε και ο σπόρος που έπεσε στον βράχο γέννησε το πρώτο άλογο, με το όνομα Σκύφιος, ο «καμπυλωτός», ή Σκιρωνίτης, το «παιδί από ασβεστόπετρα».

ΣΟΥΝΙΟ.  ΝΑΟΣ ΤΟΥ ΠΟΣΕΙΔΩΝΟΣ

Στον λόφο του Σουνίου υψώνεται ένας από τους πιο φημισμένους ναούς κατά την αρχαιότητα προς τιμήν του θεού Ποσειδώνα. Ο ναός χτίστηκε την εποχή του Περικλή 440 π.κ.χ, ως μέρος ενός κατασκευαστικού σχεδίου σε ολόκληρη την Αττική, που περιλάμβανε επίσης τους ναούς στο Ραμνούντα στο Θησείο και τον ίδιο τον Παρθενώνα.

ΝΙΣΥΡΟΣ

Κατά την διάρκεια της Γιγαντομαχίας ο Ποσειδώνας, ξεκόλλησε ένα τεράστιο κομμάτι από το νησί της Κω και το έριξε πάνω στον Γίγαντα Πολυβώτη. Αυτός ο βράχος που έπλεε στην θάλασσα, ρίζωσε και δημιουργήθηκε ένα νησάκι, η Νίσυρος.

Ν.ΠΟΡΟΥ.  ΚΑΛΑΥΡΙΑ

Η πόλη αυτή δόθηκε στον Ποσειδώνα από τον Απόλλωνα ως αντάλλαγμα, για το μερίδιο του από το Μαντείο των Δελφών, την κυριότητα του οποίου αρχικά μοιραζόταν ο Κρόνος με την θεά Γαία.

ΙΟΝΙΟ ΠΕΛΑΓΟΣ.  ΕΧΙΝΑΔΕΣ (ΝΗΣΟΙ) 

       Ο Ποσειδώνας θα απαγάγει την Ιπποθόη, την κόρη του Μήστορος και εγγονή του Πέλοπα. Θα ενωθεί μαζί της και θα αποκτήσει έναν γίο, τον Τάφιο. Ο Τάφιος θα αποικήσει αργότερα τις Ταφίες νήσους που θα πάρουν από αυτόν το όνομα του και θα ονομάσει του κατοίκους «Τηλεβόες».

Ν.ΚΟΡΙΝΘΙΑΣ.  ΦΛΕΙΟΥΣ

        Ο Ποσειδώνας θα αρπάξει την κόρη του ποταμού Ασωπού την Κέρκυρα, με το προσωνύμιο  «τα όμορφα μαλλιά», την οποία την αφήνει έπειτα στο μακρινό νησί της Αδριατικής που, από εκείνη και τον πόνο της παίρνει το όνομα Κέρκυρα Μέλαινα.

ΙΣΘΜΟΣ ΤΗΣ ΚΟΡΙΝΘΟΥ

Η Ακροκόρινθος

Κάποτε ο Ποσειδώνας αναμετρήθηκε με τον Ήλιο για το ποιος θα κατέχει την περιοχή του Ισθμού. Ο Βριάρεως διαλέχτηκε διαιτητής στην αναμέτρηση. Στον Ήλιο δόθηκε ο πιο ψηλός βράχος του Ακροκόρινθου, που τον χτυπάνε οι πρώτες ακτίνες του ήλιου και στον Ποσειδώνα  ο Ισθμός. Η μοιρασιά θεωρείται δίκαιη μιας και ο ισθμός βρέχεται και από τις δυο πλευρές του από θάλασσα. Προς τιμήν του Ποσειδώνα διοργανώνονταν από τις πιο ωραίες γιορτές των Ελλήνων. Η λατρεία του θεού στην Κόρινθο λένε πως ξεκίνησε από την εποχή του Σίσυφου και από το Θησέα. Στην περιοχή λατρευόταν η θεά Λευκοθέα και ο Μελικέρτης, ήταν όμως δευτερεύοντες θεότητες και θεωρήθηκαν συνοδεία του θεού.

Στην Κόρινθο με την εικόνα του αλόγου, που τέθηκε στην λατρεία του, τιμάται ο θεός με το προσωνύμιο «δαμαίος».

Ν.ΛΑΚΩΝΙΑΣ.   ΝΥΜΦΑΙΟΝ ΤΟΥ ΠΟΣΕΙΔΩΝΟΣ

       Το Νυμφαίο είναι σπηλιές και λαξευμένες κοιλότητες από την θάλασσα, αφιερωμένες στον θεό. Το Νυμφαίο του Ποσειδώνα κοντά στο Ακρωτήριο Μαλέα ακόμα και σήμερα εκφράζει με έμφαση την δύναμη της θάλασσας και το στενό δεσμό της με τα στοιχεία της ακτής. Το πηγάδι με το γλυκό νερό που αναφέρει ο Παυσανίας στη λιτή αφήγηση του λίγα μόλις μέτρα από την όχθη, επιβεβαιώνει την ταυτότητα του τόπου αυτού. Στο ακρωτήριο του Μαλέα και του Ταινάρου, τιμάται ως θεός εργάτης, που ανοίγει με τα νερά του δρόμο μέσα στους βράχους.

      Μαζι με τις Νύμφες των θαλάσσιων νερών, τις  Ωκεανίδες και τις Νηρηίδες, είχαν Νυμφαία και οι Ποτανίδες , οι Ναίδες , οι Ορειάδες και Δρυάδες.

ΘΕΣΣΑΛΙΑ

Ο Ποσειδώνας στην Θεσσαλία αποκαλείται με το επίθετο «ίμψιος» και «πετραίος». Παλιότερα ο θεσσαλικός κάμπος ήταν μια μεγάλη λίμνη. Ο Ποσειδώνας έσκισε στα δύο την μάζα της Όσσας άνοιξε τον δρόμο στον ποταμό Πηνειό, που μάζεψε όλα τα νερά της θεσσαλικής λεκάνης και δημιούργησε έτσι την ωραία πεδιάδα των Τεμπών. 

Ο Ποσειδώνας είναι εραστής πολλών Νυμφών και θνητών παρθένων. Ο Όμηρος στην Οδύσσεια παρουσιάζει τον έρωτα του για την ωραία παρθένα Τυρώ. Η Τυρώ είχε ερωτευτεί τον ποτάμιο θεό Ενιπέα. Μια μέρα εκεί που λουζόταν στα νερά του, ο  Ποσειδώνας πήρε την μορφή του Ενιπέου. Έτρεξε στις εκβολές του ποταμού και έσμιξε μαζί της. Από την ένωση γεννήθηκαν δυο δίδυμα ο Πελίας και Νηλέας, που η παιδική τους ηλικία κύλισε μέσα στα κοπάδια των αλόγων, που έβοσκαν ελεύθερα στους κάμπους της Θεσσαλίας και αργότερα έγιναν ασύγκριτοι καβαλάρηδες.

Το άλογο, σαν σύμβολο του  θεού όταν πρόκειται για την θάλασσα είναι τα κύματα που αφρίζουν και ορθώνονται με το φύσημα της θύελλας. Στην στεριά το άλογο είναι το νερό της πηγής και αναπηδάει ανάμεσα στους βράχους.

Ν.ΒΟΙΩΤΙΑΣ.  ΟΓΧΗΣΤΟΣ

Στις όχθες της λίμνης Κωπαΐδας, η πόλη Ογχηστός ήταν κέντρο λατρείας του Ποσειδώνα. Οι γιορτές προς τιμήν του συνοδεύονταν από ιπποδρομίες, ενός ιδιαίτερου είδους. Στην περιοχή υπήρχε ένα άλσος. Τα άλογα ζεμένα στο άρμα εγκαταλείπονταν στον εαυτό τους, ελεύθερα από τους οδηγούς τους που τα ακολουθούσαν από μακριά με φωνή παροτρύνοντας τα. Εκείνα που η τύχη ή το ένστικτο τους τα οδηγούσε προς το ιερό άλσος θεωρούνταν νικητές και το άρμα που είχανε σύρει τοποθετούνταν στο ιερό μέσα κάτω από την προστασία του θεού.

ΑΛΛΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ

Στο ακρωτήριο Σηπία, κατά τους Μηδικούς πολέμους, ο Ποσειδώνας θα διαλύσει τον περσικό στόλο και θα ονομαστεί «Σωτήρ». Στην Αρκαδία, που υπάρχουν τα πιο σημαντικά ιερά του τιμάται με τα προσωνύμια «ενοσίχθων, εννοσίγαιος» δηλαδή αυτός που δονεί την γη.

Στις νησιωτικές περιοχές αποκαλείται και με επίθετο «δωματίτης». Χτυπώντας με την τρίαινα του την θάλασσα, προκαλούσε σεισμούς και κατακλυσμούς. Βύθιζε κομμάτια γης και ανάδυε νέα νησάκια. Από πληροφορίες του Καλλίμαχου γνωρίζουμε πως οι Σποράδες και οι Κυκλάδες δημιουργήθηκαν μετά από έναν τρομερό κατακλυσμό, που προκάλεσε ο Ποσειδώνας.

Γύρω στο 237 πκχ ένα μέρος της Θήρας είχε καταποντιστεί, μετά από μια ηφαιστειακή έκρηξη και βγήκε στην επιφάνεια της θάλασσας ένα μικρό νησάκι, δημιούργημα του Ποσειδώνα. Οι πρώτοι άποικοι του νησιού ήταν οι Ρόδιοι, οι οποίοι αφιέρωσαν ένα ιερό στον Ποσειδώνα «ασφάλιον» δηλαδή στον θεό που είχε δημιουργήσει αυτή την καινούργια μάζα.

Στην Κρήτη ο Ποσειδώνας θα εξεγείρει τον ταύρο κατά του ήρωα Ηρακλή και στον Μαραθώνα τον ταύρο κατά του Θησέα. Τον χειμώνα που η θάλασσα λυσσομανάει, έδινε την εντύπωση στους Έλληνες πως είχε την ορμητικότητα ενός ταύρου, από εκεί πήρε και το επίθετο «ταύρεος». Γι αυτό και προς τιμήν του διοργανώνονταν και οι ταυρομαχίες. 

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ »

ΕΛΛΗΝΙΚΟΙ ΤΟΠΟΙ ΛΑΤΡΕΙΑΣ ΤΗΣ ΘΕΑΣ ΑΡΤΕΜΗΣ

Γέννηση της Άρτεμης

      Μια από τις πιο σπουδαίες γυναίκες του Δία υπήρξε η Λητώ, κόρη της Γαίας και του  Τιτάνα Κοίου. Με την μορφή ορτυκιού θα ενωθεί το ζευγάρι και η Λητώ θα μείνει έγκυος. Όταν θα γίνει αντιληπτή η εγκυμοσύνη της από την Ήρα, θα την καταδιώξει σε όλα τα μήκη και πλάτη της γης και δεν θα την αφήσει πουθενά να σταθεί για να γεννήσει το θεϊκό ζευγάρι, Απόλλωνα και Άρτεμη. Η έγκυος Λητώ θα περιπλανηθεί και θα επισκεφτεί όλα τα βουνά και τα νησιά της Ελλάδος, για να την δεχτούν. 

ΖΩΣΤΗΡ

      Μετά από μέρες περιπλάνησης, η Λητώ σταματάει σε μια παραλία για να κάνει μπάνιο. Φεύγοντας όμως, ξεχνάει  τον ζωστήρα της. Οι κάτοικοι της περιοχής σε ανάμνηση του γεγονότος δίνουν στην περιοχή το όνομα Ζωστήρ (σημερινή περιοχή Βουλιαγμένης) και της χτίζουν ένα ιερό.

      Οι βωμοί του ναού είναι αφιερωμένοι στην Λητώ, τον Απόλλωνα, την Άρτεμη και την Αθηνά. Οι τρείς νησίδες που υπάρχουν λίγο νοτιότερα ακολουθώντας τη γραμμή της στεριάς, ονομάζονται επίσης Λητώ, Απόλλωνας και Άρτεμις.

ΡΗΝΕΙΑ (ΝΗΣΟΣ)

     Η Λητώ νιώθει να πλησιάζει η ώρα του τοκετού και κατευθύνεται στο μικρό νησάκι Ρηνεία. Εκεί θα βρει καταφύγιο, για να γεννήσει τη θεϊκή κόρη Άρτεμις. Η Άρτεμις γεννιέται και βοηθάει την Λητώ να πάει στο διπλανό νησάκι την Ορτυγία. Θα απαλύνει τους πόνους του τοκετού και θα βοηθήσει την μητέρα της να γεννήσει τον αδερφό της Απόλλωνα. Γι αυτό το λόγο θα τις δοθούν τα προσωνύμια Ειλειθυία και  Λοχεία, η θεά προστάτιδα της γέννας. Η Ορτυγία προς τιμήν του Απόλλωνα θα ονομαστεί Δήλος.  

ΑΜΝΙΣΟΣ         

                               

      Η Άρτεμη σε πολύ μικρή ηλικία θα ζητήσει από τον πατέρας της τον Δία, να της χαρίσει ότι θα ποθούσε πιο πολύ στην ζωή της: να παραμείνει αιώνια παρθένα, να της δοθούν βέλη και τόξα, σαν αυτά που είχε ο αδερφός της Απόλλωνας, ένα μακρύ χιτώνα, να της ανήκουν όλα τα βουνά και μια πόλη που θα διάλεγε η ίδια. Όντως ο Δίας της ικανοποίησε όλες της τις επιθυμίες και για συνοδεία της στα κυνήγια της πρόσθεσε είκοσι Νύμφες των ποταμών και εξήντα Ωκεανίδες.
      Ο ρόλος των είκοσι Νυμφών που τέθηκαν στην υπηρεσία της Άρτεμης ήταν να προσέχουν τα υποδήματα της και να ταΐζουν τα λαγωνικά της. Πατρίδα των Νυμφών ήταν η Αμνισός (βόρεια περιοχή του Ν. Ηρακλείου). 

ΛΕΥΚΑ ΟΡΗ και ΛΙΠΑΡΑ ΝΗΣΟΣ

Λιπάρι (αρχ. ελληνικά Λιπάρα).

Αποικήθηκε απο Κνίδους και Ρόδιους. 

Ονομάστηκε Λιπάρα προς τιμήν του Λιπάρου, που

θεωρήθηκε ως ο πρώτος κατακτητής 
των Αιολίδων Νήσων(πολύ πριν την ομηρική εποχή)
ενώ  σε άλλους ως εγγονός του Οδυσσέα 
και της Κίρκης ή της Καλυψούς. 

       Η Άρτεμη θα κατευθυνθεί αργότερα στα Λευκά Όρη και από εκεί θα κατέβει στην θάλασσα, για να διαλέξει ανάμεσα στις εξήντα Ωκεανίδες, εννιάχρονες.
   Στην συνέχεια πηγαίνει στο νησί Λιπάρα, που βρίσκεται βόρεια της Σικελίας. Σκοπός του ταξιδιού είναι να ζητήσει από τους Κύκλωπες του Ηφαίστου, να τις φτιάξουν ένα καλό τόξο και μερικά βέλη. Για αντάλλαγμα θα τους δώσει την πρώτη της λεία. 

ΜΑΙΝΑΛΟΝ ΟΡΟΣ

Άρτεμις και Καλλιστώ

           Στο Μαίναλο όρος η Άρτεμις θα συναντήσει τον Πάνα και θα του ζητήσει να της δώσει λαγωνικά για το κυνήγι της. Ο θεός θα της προσφέρει τρία ευκίνητα λαγωνικά, δυνατά και ικανά να αιχμαλωτίζουν ζωντανά λιοντάρια και να τα σέρνουν μέχρι την κρυψώνα τους. Για να την προικίσει με μεγαλύτερη αγέλη, ο Πάνας θα της προσφέρει αργότερα και άλλα επτά.

      

         Η Άρτεμη σε αυτό το βουνό, αγαπάει να τριγυρνάει με τις Νύμφες της. Μια μέρα που έκανε μπάνιο μαζί με τις συνοδούς της, αντιλήφθηκε ότι η Καλλιστώ, που είχε ενωθεί με τον Δία ήταν έγκυος. Η Άρτεμις για να την τιμωρήσει που σπίλωσε την παρθενιά της την μεταμόρφωσε σε αρκούδα.

ΤΑΥΓΕΤΟΣ και ΕΡΥΜΑΝΘΟ ΟΡΟΣ

        Από τις κορυφές του Ταΰγετου μέχρι το Ερύμανθο όρος, η θεά συνοδευομένη από μια ομάδα Νυμφών κι έχοντας μπρος της ένα κοπάδι ζωηρών λαγωνικών, τρέχει εδώ και εκεί ανάμεσα στα βουνά και τις κοιλάδες και τρυπά με τα βέλη της τα άγρια ζώα. Ο πιο ευνοούμενος τόπος διαμονή της είναι η Αρκαδία. Η πιο άγρια επαρχία, με τα πιο ψηλά βουνά, τις βαθιές χαράδρες και τους ορμητικούς χείμαρρους δεν θα μπορούσε παρά να είναι τόπος κατοικίας της. Εδώ οι Αρκάδες την τιμούν και την προσφωνούν ως Δέσποινα. Της θρέφουν θαυμασμό και την αποκαλούν Ηγεμόνη,  θεά προστάτιδα αυτών που διατρέχουν τις άγριες ερημιές και τα δύσβατα μονοπάτια.

ΑΡΤΕΜΙΣΙΟΝ ΟΡΟΣ

   

    Το όρος είναι αφιερωμένο στην Άρτεμη. Ο Παυσανίας αναφέρει πως στην κορυφή του όρους υπήρχε το Ιερό της.

ΛΕΤΡΙΝΟΙ

       Ο ποτάμιος θεός Αλφειός ήταν γιος του Ωκεανού και τις Θέτιδος. Κάποτε είχε ερωτευτεί  την Άρτεμη και θέλησε να ενωθεί μαζί της, την ώρα που αυτή έκανε μπάνιο, μαζί με την Νύμφες. Η θεά που υποπτεύθηκε τις προθέσεις του Αλφειού, άλειψε τα πρόσωπα των Νυμφών και το δικό της με άσπρη λάσπη, για να μην ξεχωρίζει από τις Νύμφες. Έτσι κατάφερε να ξεγελάσει τον ποτάμιο θεό. Σε ανάμνηση του γεγονότος οι κάτοικοι της περιοχής έχτισαν το ναό της Αλφείας ή Αλφειονίας Αρτέμιδος.

       Η αρχαία πόλη Λετρίνοι που ιδρύθηκε από τον Λετρεύς, γιος του Πέλοπα και της Ιπποδάμειας, βρίσκεται σήμερα πάνω στην Ιερά οδό Ήλιδας -Ολυμπίας, στο χωριό Άγιος Ιωάννης. 

ΚΙΘΑΙΡΩΝ.   ΠΗΓΗ ΤΗΣ ΑΡΤΕΜΙΔΟΣ

        Η Άρτεμη συνηθίζει να κάνει μπάνιο, σε τούτα τα καθάρια νερά, μαζί με τις συνοδούς της. Μια μέρα παρουσιάζεται μπροστά της ο κυνηγός Ακτίωνας, ο γιος του Αρισταίου και της Αυτονόης και την αντικρίζει γυμνή. Η θεά προσβεβλημένη από την αδιακρισία του, τον μεταμορφώνει σε ελάφι. Τα πενήντα κυνηγόσκυλα του Ακτίωνα, που δεν τον αναγνωρίζουν μεταμφιεσμένο, τον κατασπαράζουν και η Αυτονόη αναλαμβάνει τον τραγικό ρόλο να συνενώσει τα κομμάτια του γιου της.

ΝΑΞΟΣ

        Οι δύο κολοσσοί Ώτος και Εφιάλτης, γιοί του Ιφιμέδας και του Ποσειδώνα καταφθάνουν στο νησί μετά από  καταδίωξη του Άρη. Εμπιστευόμενοι μια πρόβλεψη που έλεγε πως σε τούτο το νησί δεν μπορεί να τους αγγίξει μήτε θεός μήτε άνθρωπος, προσπαθούν να βιάσουν την Άρτεμη. Η θεά για να τους αποφύγει σκαρφίζεται ένα τέχνασμα. Μεταμορφώνεται σε ελάφι και περνάει γρήγορα ανάμεσα από τα πόδια τους, αυτοί που στοχεύουν πάνω της, προσπαθώντας να την πετύχουν στο τέλος αλληλοσκοτώνονται με τα βέλη τους.

ΚΟΡΙΝΘΟΣ.   ΠΗΓΗ ΤΗΣ ΠΕΙΡΗΝΗΣ

       Μια μέρα η Άρτεμις κυνηγούσε ανέμελη στα βουνά της Κορίνθου. Χωρίς να γίνει αντιληπτός ο Κεγχρίας σκοτώθηκε από τα βέλη της θεάς. Ο Κεγχρίας ήταν γιος του του Ποσειδώνα και της κόρης του Άσωπου Πειρήνης.

       Άλλοι λένε πως ανταγωνιζόταν την θεά στο κυνήγι. Η μητέρα του έκλεγε απαρηγόρητη για τον θάνατο του γιού της. Τόσος ήταν ο καημός της που μεταμορφώθηκε σε πηγή, όπως αναφέρει και ο Παυσανίας.

ΘΗΒΑΙ

     Η Νιόβη, που είχε γεννήσει πολλά παιδιά, καυχιόταν πως ήταν πιο γόνιμη από την Λητώ, που είχε γεννήσει μόνο δύο παιδιά, τον Απόλλωνα και την Άρτεμη. Προσβεβλημένη η Λητώ στέλνει τον Απόλλωνα να σκοτώσει τα αγόρια της Νιόβης  και την Άρτεμη τα κορίτσια. Από τους σκοτωμούς γλυτώνει μόνο η Μελίβοια, που από εκείνη την στιγμή ονομάζεται «Χλωρίς», επειδή έμεινε χλωμή μετά τον θάνατο των αδερφών της.

ΑΥΛΙΣ

       Η Άρτεμη καταφτάνει στην Αυλίδα για να σώσει την  Ιφιγένεια, την στιγμή που ο πατέρας της Αγαμέμνονας προσπαθεί να την θυσιάσει. Από εδώ την οδηγεί στην Ταυρική Χερσόνησο, όπου την εντάσσει στο Ιερατείο της.

ΒΡΑΥΡΩΝ.   ΙΕΡΟ ΤΗΣ ΒΡΑΥΡΩΝΙΑΣ ΑΡΤΕΜΙΔΟΣ

     Η Ιφιγένεια επιστρέφει από την Ταυρική Χερσόνησο, μετά την διάσωση της από τον Ορέστη και τον Πυλάδη και ζει την υπόλοιπη ζωή της ως ιέρεια της Άρτεμης στην Βραυρώνα.

     Το ιερό αυτό είναι ένα από τα σημαντικότερα αφιερώματα της θεάς. Εδώ λατρεύεται η Άρτεμη, ταυτιζόμενη με το πρόσωπο της Ιφιγένειας, η οποία πριν γίνει ηρωίδα όπως φανερώνει το όνομα της, ήταν προστάτιδα θεά των τοκετών.        

       Στις τελετές λαμβάνουν μέρος μικρές Αθηναίες από 5-10 ετών, των οποίων οι γονείς ευτυχείς για την γέννηση των παιδιών τους, τα αφιερώνουν για κάποιο διάστημα στην θεά. Τα παιδιά που εξευμενίζουν με τους χορούς τους και τις θυσίες την Άρτεμη, παίρνουν το όνομα αρκούδες ή αρκουδάκια και οι υπηρεσίες που προσφέρουν κατά την παραμονή τους στο ιερό ονομάζονταν «άρκτεια».  

ΑΘΗΝΑΙ.  ΙΕΡΟ ΤΗΣ ΒΡΑΥΡΩΝΙΑΣ ΑΡΤΕΜΙΔΟΣ

       Ο τύραννος Πεισίστρατος, που καταγόταν από την Βραυρώνα, ίδρυσε πάνω στην Ακρόπολη ένα ιερό αφιερωμένο στην Ταυροπόλο Άρτεμη. Στο εσωτερικό του φυλάσσετε το ξόανο της θεάς, αντίστοιχο με εκείνο που υπήρχε στο ιερό της Βραυρώνας. Σύμφωνα με τον Παυσανία τον 4^ο αιώνα π.κ.χ. προστέθηκε στο ιερό ένα δεύτερο άγαλμα, έργο του γλύπτη Πραξιτέλη. 

ΣΠΑΡΤΗ.   ΙΕΡΟ ΤΗΣ ΟΡΘΙΑΣ ΑΡΤΕΜΙΔΟΣ

       Οι Σπαρτιάτες ιδρύουν ένα από τα πιο φημισμένα ιερά, αφιερωμένο στην «Ορθία Άρτεμη». «Ορθία» είναι μια προσφώνηση της Άρτεμης ως προστάτιδα θεά των παιδιών και των ενήλικων. Καυχιούνται πως έχουν στην κατοχή τους το άγαλμα της θεάς, που το μετέφερε από την χώρα των Ταυρείων η Ιφιγένεια, ο Ορέστης και ο Πυλάδης.
    Αρχικά οι Λακεδαιμόνιοι πραγματοποιούν σε αυτό το μέρος θυσίες μπροστά στο άγαλμα της Ταυροπόλου Αρτέμιδος. Αργότερα ο Λυκούργος θα της αντικαταστήσει με το μαστίγωμα των εφήβων (πηγές από Παυσανία , Ησύχιο).
       Με το προσωνύμιο «Ορθία» λατρευόταν και στην κορυφή του όρους Λύκωνα στα Ν.Α. του Άργους και ιδιαίτερα στην Αρκαδία.

ΔΗΛΟΣ

         Στην Δήλο θα εμφανιστεί ο γίγαντας κυνηγός Ωρίων. Οι ναυτικοί τον κάνουν γιο του Ποσειδώνα και της Ευρυάλης. Διηγούνται πως σκοτώθηκε από τις βέλη της Άρτεμις επειδή προκάλεσε την οργή της. Ο θυμός της προκλήθηκε είτε γιατί τόλμησε να αναμετρηθεί με την θεά στην δισκοβολία είτε γιατί επιτέθηκε σε μια από τις παρθένες συνοδούς της την Ώπιδα, που είχε έρθει από τους Υπερβόρειους. Οι θεοί θα πάρουν το νεκρό σώμα του και θα το μετατρέψουν σε αστερισμό.

ΧΙΟΣ

       Ο γίγαντας Ωρίωνας κυνηγούσε μαζί με την Άρτεμη στα βουνά της Χίου. Κάποτε τόλμησε να ακουμπήσει με το τρομερό του χέρι το πέπλο της θεάς. Η Άρτεμις τότε θα εμφανίσει στα βουνά του νησιού έναν γιγάντιο σκορπιό, που το δάγκωμα του θα υπάρξει μοιραίο για τον ιερόσυλο. 

ΚΡΗΤΗ

        Η Άρτεμις βρίσκεται στο νησί μαζί με την μητέρα της Λητώ. Εκεί ο Ωρίωνας της υπόσχεται πως θα κυνηγήσει και θα πιάσει όλα τα ζώα της περιοχής. Αυτό ενόχλησε πολύ την Γαία και στέλνει στο νησί έναν γιγάντιο σκορπιό, για να τον σκοτώσει. Ο Δίας θα πάρει το σώμα του Ωρίωνα και θα το τοποθετήσει στο στερέωμα μαζί με τον σκορπιό, σε τέτοια θέση που φαίνεται να τον κυνηγά αιώνια.

      Άλλοι συγγραφείς διηγούνται ότι η Άρτεμις είχε ερωτευτεί τον νεαρό κυνηγό. Έτρεχαν μαζί στα δάση και κυνηγούσαν άγρια ζώα. Ο Απόλλωνας αγανακτισμένος για τούτη την τρυφερότητα, προσπάθησε να την απομακρύνει από τον Ωρίωνα, μα η θεά δεν άκουγε τις συμβουλές του αδερφού της. Ο θεός του Φωτός φοβούμενος για την αγνότητα της Άρτεμης, ψάχνει τρόπο να απομακρύνει τον Ωρίωνα από την θεά. Μια μέρα ο Απόλλωνας είδε πέρα στην θάλασσα ένα σκοτεινό σημάδι και προκάλεσε την Άρτεμη να στοιχηματίσει μαζί του, πως δεν μπορούσε να πετύχει τον στόχο. Η θεά αγνοώντας πως ο στόχος ήταν το κεφάλι του Ωρίωνα, τον πετυχαίνει και τον σκοτώνει. Απαρηγόρητη η θεά για τον άδικο θάνατο του αγαπημένου της, πήρε και  σήκωσε το σώμα του στα αστέρια και τον μεταμόρφωσε σε αστερισμό.

ΚΑΙΝΩ

       Στο νησί της Κρήτης, η Άρτεμη θα μπερδευτεί με μια τοπική θεότητα που της μοιάζει σε πολλά γνωρίσματα. Είναι η Βριτομάρτις, η «γλυκιά παρθένα», είναι κόρη του Δία και της Κάρμης. Εδώ λέγεται πως γεννήθηκε. Θεωρείται η προστάτιδα των ναυτικών και των ψαράδων. 

ΔΥΚΤΥΝΝΑΙΟΝ

       Η Βριτομάρτης, ξυπνάει το τρελό πάθος του βασιλιά Μίνωα και αρχίζει να την καταδιώκει στα βουνά της Κρήτης. Η Νύμφη για να του ξεφύγει, κρύβεται πότε στα δάση των δρυών και πότε μέσα στις χαράδρες. Εννιά μήνες ο Μίνωας την κυνηγάει και παραλίγο να την πιάσει, όταν την στρίμωξε σε ένα απότομο βράχο της Δίκτης. Το φόρεμα της είχε πιαστεί στα κλαδιά μιας μυρτιάς, αυτή όμως πρόλαβε και πήδηξε από τον βράχο στη θάλασσα. Στην θάλασσα πιάνεται στα δίχτυα ενός ψαρά κα από τότε αποκαλείται «Δίκτυννα».  Για να την ανταμείψει η Άρτεμις για την αγνότητα της, την ανύψωσε στην σειρά των θεών.
      Από τότε διατρέχει τις θάλασσες τη νύχτα και παρουσιάζεται στους κατοίκους των ακτών και των νησιών.

ΑΙΓΙΝΑ.  ΙΕΡΟ ΤΗΣ ΑΦΑΙΑΣ

       Η Βριτομάρτις μετά την καταδίωξη του Μίνωα φεύγει από την Κρήτη και με την βοήθεια ενός ψαρά φτάνει στην Αίγινα. Ο ψαράς που λέγεται Ανδρομέδης θέλησε να την βιάσει, αλλά η θεά προλαβαίνει και εξαφανίζεται μέσα στα βουνά και στα πυκνά δάση του νησιού.

    Λέγεται επίσης πως η Βριτομάρτις προλαβαίνει και κρύβεται μέσα στην σπηλιά ενός απομακρυσμένου λόφου.
Από εκείνη την στιγμή στην Αίγινα δεν λέγεται πια Βριτομάρτις αλλά «Αφαία», γιατί ξαφνικά έγινε αόρατη, αφανής. Στο σημείο εκείνο, στην δυτική πλευρά του νησιού, της αφιέρωσαν οι Αιγινήτες ένα ιερό, το ιερό της Αφαίας Άρτεμης.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ »

Ο ΒΩΜΟΣ ΤΩΝ ΔΩΔΕΚΑ ΘΕΩΝ

     O Βωμός των Δώδεκα των Θεών βρίσκεται στην βορειοδυτική είσοδο της Αγοράς, ανατολικά της Στοάς του Ελευθερίου Διός και νοτίως της Ποικίλης Στοάς. Ο Θουκυδίδης (Ιστοριών VI, 54, 6-7) αναφέρει ότι ιδρύθηκε το 522 με 521 π.κ.χ. στα χρόνια της τυραννίας των Πεισιστρατιδών, απ τον Πεισίστρατο τον Νεώτερο, τον υιό του Ιππία. Ο Πεισίστρατος ο Νεώτερος έστησε στην αθηναϊκή Αγορά το Ιερό των Δώδεκα Θεών, για να τιμηθεί έτσι από τους Αθηναίους το δωδεκαμελές Ολύμπιο Ελληνικό Πάνθεον. Η ταύτιση των υπαρχόντων λειψάνων με τον Βωμό των Δώδεκα Θεών οφείλεται στο ενεπίγραφο βάθρο χάλκινου αγάλματος που βρέθηκε στο σημείο όπου είχε στηθεί ως ανάθημα του Λεάγρου («Λέαγρος ανέθεκεν δώδεκα θεοίσιν»). Ο Λέαγρος ήταν στα χρόνια του Πεισίστρατου του Νεώτερου ένας ωραίος νέος 15 ετών περίπου. Εάν κρίνουμε από τα σωζόμενα ίχνη της βάσης και από το είδος των γραμμάτων της επιγραφής, το ανάθημα πρέπει να σχετίζεται όχι με τα χρόνια της νεότητας του Λεάγρου αλλά με την περίοδο της στρατηγίας του ( περί το 490-470 π.κ.χ.).

     Ο Βωμός αποτελούνταν από ένα περίτεχνο πώρινο Περίβολο διαστάσεων 9,35 Χ 9,86 μέτρων, που στο κέντρο του φιλοξενούσε έναν «τοις Δώδεκα Θεοίς» μαρμάρινο Βωμό. Ο Περίβολος διέθεται δύο ανοίγματα στο μέσο των μεγαλύτερων πλευρών του. Το ένα ήταν στην δυτική πλευρά και το άλλο στην ανατολική. Το πρώτο ίσως ήταν μόνο η είσοδος και το δεύτερο μόνο η έξοδος. Δεξιά του δυτικού ανοίγματος υπήρχε περίτεχνο μαρμάρινο περιρραντήριο για τον συμβολικό καθαρμό των εισερχομένων θρησκευτών, το οποίο και δημιουργεί την πιο πάνω πιθανότητα ν’ αποτελεί δηλαδή το δυτικό άνοιγμα την επίσημη είσοδο στο Ιερό. Δίπλα σχεδόν στον Βωμό υπήρχε από τα τέλη του 6ου π.κ.χ. αιώνος και άλλος Περίβολος, με χθόνιου τύπου Βωμό («εσχάρα»), ίσως αφιερωμένος στον ήρωα Αιακό («Αιακείον»).

     Εκτός από θρησκευτικό, ηθικό και πολιτικό κέντρο της πόλης ήταν και ο ομφαλός της πόλεως των Αθηνών. Είχε τοποθετεί σε σημείο όπου επικοινωνούσαν οι βασικότερες συγκοινωνιακές αρτηρίες της πόλης και λειτουργούσε ως ορόσημο-αφετηρία για την μέτρηση των οδικών αποστάσεων.

     Η καταστροφή που υπέστει ήταν όταν κατέλαβαν την πόλη οι Πέρσες το 480 π.κ.χ. όμως ανακαινίστηκε γύρω στο 425 π.κ.χ. Από τον Παυσανία τον περιηγητή μνημονεύεται τον 2ο αιώνα μ.κ.χ. ως ο «Βωμό του Ελέους» και χρησιμοποιήθηκε ως απαραβίαστο άσυλο των ικετών. Αποτέλεσε ένας πασίγνωστος χώρος ασυλίας για όλους τους δούλους, διωκόμενους κλπ. Όποιος κατέφευγε στον Περίβολο των Δώδεκα Θεών και άγγιζε τον σεβαστό Βωμό τους, θεωρείτο ιερός και απαραβίαστος. Εκεί κανείς δεν τολμούσε να τους αγγίξει. Ουσιαστικά ίσως το πρώτο θεσμοθετημένο άσυλο, στο οποίο κατέφευγαν οι ικέτες.

ΑΛΛΕΣ ΑΝΑΦΟΡΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΒΩΜΟ

• Απολλόδωρος Β 8,1 : μεταστάντος δὲ Ἡρακλέους εἰς θεοὺς οἱ παῖδες αὐτοῦ φυγόντες Εὐρυσθέα πρὸς Κήυκα παρεγένοντο. ὡς δὲ ἐκείνους ἐκδιδόναι λέγοντος Εὐρυσθέως καὶ πόλεμον ἀπειλοῦντος ἐδεδοίκεσαν, Τραχῖνα καταλιπόντες διὰ τῆς Ἑλλάδος ἔφυγον. διωκόμενοι δὲ ἦλθον εἰς Ἀθήνας, καὶ καθεσθέντες ἐπὶ τὸν ἐλέου βωμὸν ἠξίουν βοηθεῖσθαι.
•  Απολλόδωρος [Γ 7,1] : Κρέων δὲ τὴν Θηβαίων βασιλείαν παραλαβὼν τοὺς τῶν Ἀργείων νεκροὺς ἔρριψεν ἀτάφους, καὶ κηρύξας μηδένα θάπτειν φύλακας κατέστησεν. Ἀντιγόνη δέ, μία τῶν Οἰδίποδος θυγατέρων, κρύφα τὸ Πολυνείκους σῶμα κλέψασα ἔθαψε, καὶ φωραθεῖσα ὑπὸ Κρέοντος αὐτοῦ τῷ τάφῳ ζῶσα ἐνεκρύφθη. Ἄδραστος δὲ εἰς Ἀθήνας ἀφικόμενος ἐπὶ τὸν ἐλέου βωμὸν κατέφυγε, καὶ ἱκετηρίαν θεὶς ἠξίου θάπτειν τοὺς νεκρούς. οἱ δὲ Ἀθηναῖοι μετὰ Θησέως στρατεύσαντες αἱροῦσι Θήβας καὶ τοὺς νεκροὺς τοῖς οἰκείοις διδόασι θάψαι. τῆς Καπανέως δὲ καιομένης πυρᾶς, Εὐάδνη, ἡ Καπανέως μὲν γυνὴ θυγάτηρ δὲ Ἴφιος, ἑαυτὴν ἐμβαλοῦσα συγκατεκαίετο.
• Ηροδότος Ιστορίαι 2.7.1-2 : ἔστι δὲ ὁδὸς ἐς Ἡλίου πόλιν ἀπὸ θαλάσσης ἄνω ἰόντι παραπλησίη τὸ μῆκος τῇ ἐξ Ἀθηνέων ὁδῷ τῇ ἀπὸ τῶν δυώδεκα θεῶν τοῦ βωμοῦ φερούσῃ ἔς τε Πῖσαν καὶ ἐπὶ τὸν νηὸν τοῦ Διὸς τοῦ Ὀλυμπίου. 2 σμικρόν τι τὸ διάφορον εὕροι τις ἂν λογιζόμενος τῶν ὁδῶν τουτέων τὸ μὴ ἴσας μῆκος εἶναι, οὐ πλέον πεντεκαίδεκα σταδίων· ἡ μὲν γὰρ ἐς Πῖσαν ἐξ Ἀθηνέων καταδεῖ πεντεκαίδεκα σταδίων μὴ εἶναι πεντακοσίων καὶ χιλίων, ἡ δὲ ἐς Ἡλίου πόλιν ἀπὸ θαλάσσης πληροῖ ἐς τὸν ἀριθμὸν τοῦτον.
• Παυσανίας Αττικά 17.[1] Ἀθηναίοις δὲ ἐν τῇ ἀγορᾷ καὶ ἄλλα ἐστὶν οὐκ ἐς ἅπαντας ἐπίσημα καὶ Ἐλέου βωμός, ᾧ μάλιστα θεῶν ἐς ἀνθρώπινον βίον καὶ μεταβολὰς πραγμάτων ὄντι ὠφελίμῳ μόνοι τιμὰς Ἑλλήνων νέμουσιν Ἀθηναῖοι. τούτοις δὲ οὐ τὰ ἐς φιλανθρωπίαν μόνον καθέστηκεν, ἀλλὰ καὶ θεοὺς εὐσεβοῦσιν ἄλλων πλέον, καὶ γὰρ Αἰδοῦς σφισι βωμός ἐστι καὶ Φήμης καὶ Ὁρμῆς· δῆλά τε ἐναργῶς, ὅσοις πλέον τι ἑτέρων εὐσεβείας μέτεστιν, ἴσον σφίσι παρὸν τύχης χρηστῆς.

     Την ταύτιση των δύο βωμών (του «Βωμού των Δώδεκα Θεών» και του «Βωμού του Ελέους») υποψιάστηκε πρώτος ο Βιλαμόβιτς και επαλήθευσε τελικά η αμερικανική αρχαιολογική σκαπάνη κατά τις ανασκαφές του 1934. Το πότε ακριβώς καταστράφηκε το σεβαστό «Ιερό των Δώδεκα Θεών» δεν είναι γνωστό. Μπορεί στη καταστροφική επιδρομή των Ερούλων (267 μ.κ.χ.), μπορεί στην ανόητη πρόχειρη «οχύρωση» της πόλης με αρχαία υλικά από τον Ρωμαίο αυτοκράτορα Πρόβο (276 - 282), μπορεί στην επιδρομή των εκχριστιανισμένων βαρβαρικών στιφών του Αλαρίχου (395), μπορεί στις απειράριθμες «ειδωλοσαρωτικές» εκστρατείες των νεόθρησκων Βυζαντινορωμαίων κατακτητών (5ος - 6ος αιώνας). Πάντως ολόκληρη η περιοχή της Αγοράς ανάμεσα στον Βωμό του Διός και στον Βωμό καταλαμβάνεται τον 5ο αιώνα από άγνωστης χρησιμότητας βυζαντινορωμαϊκό κτίσμα που «πατούσε» τον Ναό του Άρεως και ένα μεγάλο τμήμα του Βωμού των Δώδεκα Θεών.

    Η αρχαιολογική σκαπάνη κατάφερε να εντοπίσει, όπως προαναφέραμε, με μεγάλη ακρίβεια την θέση του σεβαστού Βωμού των Δώδεκα Θεών, από μαρμάρινη επιγραφή που βρέθηκε νοτιοδυτικά του Περιβόλου, σχετικά με την προσφορά του αγάλματος εκ μέρους του Λεάγρου, προς το Ολύμπιο Δωδεκάθεον. Σήμερα όμως δυστυχώς, μόνο τμήμα της νοτιοδυτικής γωνίας του Βωμού είναι ορατή στον νεοέλληνα επισκέπτη (κατά τραγική ειρωνεία της τύχης μάλιστα, το συγκεκριμένο τμήμα που είχε «πατηθεί» από το βυζαντινορωμαϊκό κατασκεύασμα του 5ου αιώνος. Ολόκληρος ο υπόλοιπος Περίβολος και φυσικά ο Βωμός, σκεπάζοντε από τις ράγες του Ηλεκτρικού Σιδηροδρόμου.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ »